واکاوی پاسخگویی از منظر مقام معظم رهبری (مدظله‌العالی)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار دانشگاه عالی دفاع ملی

2 دانش آموخته دوره دکتری امنیت ملی دانشگاه عالی دفاع ملی (نویسنده مسئول

چکیده

این مقاله با هدف شناخت و تبیین مفهوم پاسخگویی در بیانات مقام معظم رهبری «مدظله‌العالی» تدوین شده است. در واقع یافته­های این پژوهش باید به این سؤال اساسی جواب دهد که: مفهوم و مؤلفه­های اصلی «پاسخگویی» از منظر معظم­له چیست؟ مفهوم پاسخگویی مانند اغلب مفاهیم، حوزه عام و خاص دارد که در این نوشتار به حوزه عام پرداخته شده است. این پژوهش در پی آن است که با استفاده از روش «تحلیل محتوی» بیانات معظم­له را در زمینه پاسخگویی بررسی نماید.
تمرکز محقق در این تحقیق روی واژه‌های «پاسخگویی» و «جواب دادن» بوده تا از این طریق گزاره‌ها و مؤلفه‌های مورد نظر با دقت بیشتری احصاء گردد. پاسخگویی مجموعه‌ای از روابط اجتماعی است که بر اساس آن شخص برای تأمین خواسته­ها، اقناعِ دیگران، توضیح و توجیه رفتار خود نسبت به سایرین، احساس تعهد می‌کند. نتایج حاصله از تحقیق بیانگر این است که با نهادینه شدنِ پرسشگری و پاسخگویی در سطح جامعه به شکلی منطبق با مبانی اعتقادی، شناخت و شفافیت، اعتماد و عدالت، امنیت، ثبات و در نهایت سعادت و کمال انسانی در نظام اسلامی حاصل خواهد شد و همچنین الزامات نهادینه شدن پاسخگویی در سطح جامعه عواملی همچون داشتن تعهد و تخصص و انجام وظیفه بر مبنای قانون و تکلیف است.

کلیدواژه‌ها


  • قرآن کریم، ترجمه الهی قمشه­ای، مهدی، قم: پاسدار اسلام، چاپ چهارم.
  • نهج‌البلاغه، نامه ۵۳، ترجمه دشتی، محمد، قم: آوای منجی.
  • صحیفه‌ امام، (1378)، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام، چاپ اول.
  • نرم‌افزار حدیث ولایت و پایگاه اطلاع‌رسانی مقام معظم رهبری (مدظله‌العالی)؛ قابل دسترسی در:khamenei.ir.
  • افتخاری، اصغر، (10/7/1393)، مصاحبه، دانشگاه عالی دفاع ملی.
    • اصغری، محمود، (1/9/ 1383)، نقش پاسخگویی و تأثیر آن در عدالت اجتماعی، فصلنامه اندیشه حوزه، شماره 49 و 50.
    • بنائیان، شهاب‌الدین، (بی­تا)، فرهنگ‌سازی پاسخگویی، (قابل دسترسی در: سایت نمای اقتصاد ایران tarikhaneh.com).
    • بیت‌اللهی، رجب، (15/5 1387)، نگاهی اجمالی به فرهنگ پرسشگری در اسلام، (قابل دسترسی در: kayhannews.ir).
    • پرداختچی، محمدحسن و همکاران، (1391)، شکاف پاسخگویی بیرونی دانشگاه‌ها از دیدگاه جامعه علمی، فصلنامه پژوهش و برنامه‌ریزی در آموزش عالی، شماره 63.
    • پورصادق، ناصر، (2/2/1390)، ویژگی نظام پاسخگویی در حکومت اسلامی، مجلة تحقیقاتی و پژوهشی دانشگاه عالی دفاع ملی.
    • پوریا، علی، (6/12/1386)، منطق پاسخگویی از منظر قرآن و اهل بیت (ع)، سامانه الکترونیک روزنامه گلشن مهر، شماره 584.
    • توکلی، احمد و همکاران، (1384)، پاسخگویی: مسائلوابعادآن، تهران: مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، دفتر مطالعات سیاسی.
    • دهخدا، علی‌اکبر، (1373)، لغت‌نامه دهخدا، ج ۱۲، ص 18465، دانشگاه تهران، تهران: چاپ اول.
    • ره پیک، سیامک، (17/7/1393)، مصاحبه، دانشگاه عالی دفاع ملی.
    • رفیعی، رمضانعلی، (پاییز 1383)، پاسخگویی در گفتار و سیره امیرالمؤمنین (ع)، مجله: حصون، شماره 1
    • سلیمانی­راد، غلامحسین، (24/8/1391)، پاسخگویی اجتماعی در سازمان، (قابل دسترسی در: hamrahbaham.blogfa.com).
    • روزنامه ایران، پنجم مرداد ۱۳۹۱، استانداردهای پاسخگویی در سازمان‌های امروزی (قابل دسترسی در:vivannews.com).
    • سعدی، حسین‌علی، (1393)، پاسخگویی، رمز حکومت عدل مهدوی، فصلنامه انتظار موعود، شماره 14 (قابل دسترسی در: entizar.ir).
    • شیدائیان، حسین، (پاییز 1383)، مبانی دینی پاسخگویی و مسئولیت‌پذیری در اندیشه مقام معظم رهبری، مجله: حصون، شماره 1.
    • شیرودی، مرتضی، (پاییز 1383)، دولت پاسخگو، مجله: حصون، شماره 1.
    • صادقی، تقی، (پاییز 1383)، اخلاق و پاسخگویی، مجله: حصون، شماره 1.
    • صادقی، محمدعلی، (1384)، نقشنظارتدراستقراروتقویتفرهنگپاسخگویی، فصلنامه مجلس و راهبرد،50.
    • قرائتی، محسن، (1375)، 300 اصل در مدیریت اسلامی (برگرفته از تفسیر نور)، تهران: مرکز فرهنگی درس­هایی از قرآن، چاپ سوم.
    • قهرمان­زاده، حسین، (9/6/1390)، پاسخگویی با تأکید بر پاسخگو بودن دولت، (قابل دسترسی درghmodir.persianblog.ir).
    • گروه مطالعات و تحقیقات راهبردی داعا، (1388)، روش‌شناسی محیط امنیتی، انتشارات دانشگاه عالی دفاع ملی، تهران: چاپ اول.
      • ·         میرمحمدی، مهدی و سالارکیا، غلامرضا، (1393)، سازمان­های اطلاعاتی: چارچوبی برای تحلیل، تهران: مؤسسه ابرار معاصر.
      • میرشاهی، سحر و پیدایی، میر سجیل، (31/4/1396)، اصول پاسخگویی، مجله الکترونیکی (قابل دسترسی در: vista.ir).
      • ناتانیل، براندن، مترجم قراچه­داغی، مهدی، (1393)، مسئولیت‌پذیری، اتکا به خود و زندگی پاسخگو، تهران: انتشارات شباهنگ، چاپ سوم.
        • نظرپور، مهدی، (پاییز 1383)، قوه مقننه پاسخگو، مجله حصون، شماره 1
        • شورای عالی اداری (4/5/1384)، نظام‌نامه مدیریت پاسخگویی به شکایات مردم، مصوب جلسه 128.