راهبردهای قوای سه گانه نظام جمهوری اسلامی برای مقابله با فساد اقتصادی با تأکید بر امنیت ملی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش‌آموخته دوره دکتری امنیت ملی دانشگاه عالی دفاع ملی

2 استاد اقتصاد نظری دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران

چکیده

مبارزه با فساد و مظاهر و جلوه های مختلف آن از آرمان های بلند رهبرکبیر انقلاب اسالام ی حضارت اماام )ره( و ملات
ایران در طی مبارزات طولانی با رژیم منحو پهلوی بود. پس از انقلاب بلافاصاله ایا ن آرماان بازرد در م یثااق ملا ی
مردم، یعنی قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران تجلی پیدا کرد. در طی چهار دهه از استقرار نظام جمهاور ی اسالام ی،
دغدغه اکثر نخبگان، فرهیختگان، دلسوزان نظام و انقلاب مخصوصاً رهبر فرزانه انقالاب مباارزه هماه جانباه، عالماناه و
بدون تسامح با فساد اقتصادی است.
اگر فرآیند مبارزه با فساد اقتصادی را شامل مراحل تشخیص، پیشگیری و درماان آن بادا نیم، عالاوه بار اهم یا ت انجاام
مطالعه های آسیبشناسانه، ضرورت تدوین راهبردهای منطبق بر شرایط ایرانی اسلامی کاملاً آشکار خواهد بود. تالاش -
برای کمک به حل این مسئله و تدوین راهبردهای قوای سهگانه نظام جمهوری اسلامی برای مقابله با فساد اقتصااد ی باا
تأکید بر امنیت ملی، هدف مقاله حاضر است. روش پژوهش، ترکیبی یا آمیخته و از ناوع توصا یفی تجاو یزی باا روش -
اسنادی کتابخانه ای است. از تحلیل محتوای کیفی مبتنی بر بررسی و استنتاج مفاهیم و مقولات از داده های خام اساتفاده -
شده است. سطح تحلیل، خرد و واحد تحلیل، جمله و پاراگراف است. در ادامه باا کشاف معاا نی بنیا ادین و اساتنبا و
احصاء مفاهیم و مقولات فساد اقتصادی، باا اساتفاده از تک نیا ک تادو ین راهبارد swot و اساتفاده از نار م افازار spss از
داده های کمی بهره برده و عاوامال داخلی )ضعف ها و قوت ها( و عوامال خاا رجی )فرصات هاا و تهد یا دها( ساه قاوه
جمهوری اسلامی در مقابله با فساد اقتصادی مشخص و راهبردهای مدنظر احصاء شد. برای رواییسانج ی از پرسشانامه
و نظرخواهی از خبرگان و کارشناسان اهل فن استفاده گردید. سپس با توجه به موقعیت و جایگاه اقدام راهبردی، تعاداد
نُه گزاره راهبرد مقابله با فساد اقتصادی تدوین گردید. با اخذ نظارات جامعاه آماار ی تحقیا ق، باه منظاور اولو یا ت بناد ی
راهبردهای مقابله با فساد اقتصادی، از روش برنامه ریزی راهبردی کمی QSPM جذاب ترین راهبردها انتخاب شادند. از
میان این نُه راهبرد، راهبردِ ایجاد و ارتقای شفافیت همه جانبه و پیشگیری از گسترش و نفوذ فساد و از بین بردن عوامال
محرک و زمینه های ارتکاب فساد در راستای ایجاد عدالت همه جانبه به عنوان مهم ترین راهبرد انتخاب و هشات راهبارد
نیز در ذیل آن تعیین گردید.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Strategies of the three powers of the Islamic Republic to combat economic corruption with an emphasis on national security

نویسندگان [English]

  • Mehdi Seydi 1
  • Farhad Rahbar 2
1 Ph.D. graduate degree in national security at the National Defense University
2 Professor of Economics, Faculty of Economics, University of Tehran
·            امام خامنه‌ای (مدظله­العالی)، مجموعه بیانات، قابل‌دسترسی در www.khamenei.ir
افتخاری، اصغر، (1388)، نسبت عدالت و امنیت در اندیشه سیاسی شیعه، پژوهشنامه علوم سیاسی، شماره 3.
افضلی، عبدالرحمن، (1390)، فساد اداری و تأثیر آن بر توسعه: علل، پیامدها و راهکارهای برون‌رفت، نشریه مرکز امور بین‌المللی ریاست جمهوری، سال بیست و هشتم، شماره  45.
الوانی، سیدمهدی و زرندی، سعید، (1389)، مؤلفه‌های تدوین استراتژی ملی مبارزه با فساد جمهوری اسلامی ایران، نشریه مدیریت دولتی، دوره 2، بهار و تابستان.
الوانی، سیدمهدی و جعفر، منوچهر، (1377)، ارائه یک الگوی نظری برای کنترل و مهار فساد اداری، مجله اقتصاد مدیریت، شماره 36.
امور تدوین تنقیح و انتشار قوانین و مقررات، (1394)، مجموعه سیاست‌های کلی نظام، معاونت تدوین تنقیح و انتشار قوانین و مقررات.
·            تیرگی، زهرا و فروغی­نیا، حسین، (1395)، استراتژی مبارزه با فساد اداری، راهکاری برای پاسخگویی به تأمین عدالت اجتماعی، فصلنامه اندیشمندان حقوق، شماره 8، بهار.
حبیبی، نادر، (1375)، فساد اداری، انتشارات واثقی.
حسن بیگی، ابراهیم، (1390)، مدیریت راهبردی، سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت).
حسنی، علی و شمس، عبدالحمید، (1391)، راهکارهای مبارزه با فساد اداری بر اساس ارزش‌های اسلامی، فصلنامه اسلام و پژوهش‌های مدیریتی سال دوم، شماره اول، پاییز و زمستان.
خضری، محمد، (1384)، تحلیل نهادی فساد اداری، فصلنامه مطالعات راهبردی، شماره 3.
دانایی‌فرد، حسن؛ حسن‌زاده، علیرضا و نصرالهی، سمیه، (1393)، واکاوی سازوکارهای کلیدی تقویت اعتماد عمومی به دولت: پژوهشی– ترکیبی، فصلنامه پژوهش‌های راهبردی سیاست، شماره 8، بهار.
ذاکر صالحی، غلامرضا، (1388)، راهبردی‌های مبارزه با فساد اداری، چاپ دوم (1391)، انتشارات جنگل جاودانه.
رونق، یوسف، (1394)، مجموعه قوانین و مقررات تأمین و ارتقای سلامت اداری و مقابله با فساد، انتشارات فرمنش.
رهبر، فرهاد، (1388)، فساد اقتصادی: ماهیت و سمت‌گیری، دانشگاه عالی دفاع ملی.
رهبر، فرهاد؛ میرزاوند، فضل‌الله، (1381)، بازشناسی عارضه فساد مالی، تهران: جهاد دانشگاهی دانشگاه تهران.
زاهدی، شمسی­السادات؛ محمدنبی، سینا و شهبازی، مهدی، (1388)، بررسی عوامل مؤثر بر کاهش فساد اداری (مطالعه موردی در شهرداری تهران)، فصلنامه مدیریت فرهنگ‌سازمانی، سال هفتم، پاییز و زمستان، شماره 20.
زرندی، سعید و معدنی، جواد، (1394)، اصول و مبانی نظری ارتقاء سلامت اداری و مبارزه با فساد، انتشارات آذرین مهر.
زرندی، سعید؛ معدنی، جواد، (1394)، طراحیمدل بومیمبارزه با فساد اداری در ایران، دانش ارزیابی، شماره 24.
زمانی، علی‌اکبر، (1395)، امنیت داخلی جمهوری اسلامی ایران، انتشارات دانشگاه علوم انتظامی امین، چاپ سوم.
سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور، (1384)، طرح مطالعاتی برنامه مبارزه با فساد و ارتقای سلامت نظام اداری (حکومت انتشارات سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور.
شمس، عبدالحمید، (1391)، مقدمه‌ای بر مهندسی نظام کنترل و نظارت برای جلوگیری از پیدایش فساد نظام‌، فرآیند توسعه، دوره 25، شماره 79.
عابدی­جعفری، حسن و حسینی هاشم­زاده، داود، (1395)، نظریه‌های فساد و سلامت اداری، تهران: انتشارات مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهرداری تهران.
عباس زادگان، سید محمد، (1394)، فساد اداری، تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی.
عزتی، مرتضی؛ کریمی گلنار، بهمن، (1393)، طراحی شاخص بومی برای اندازه‌گیری فساد اقتصادی، سیاست‌های راهبردی و کلان، سال دوم، شماره 6.
علی احمدی، علیرضا، (1382)، نگرشی جامع بر مدیریت استراتژیک، انتشارات تولید دانش.
فرهادی­نژاد، محسن و لگزیان، محمد، (1390)، پیمایشی طولی در زمینه علل فساد اداری و روش‌های کنترل آن (1388 – 1378)، چشم‌انداز مدیریت دولتی، شماره 8.
قاسمی، محمدعلی، (1384)، امنیت انسانی مبانی مفهومی و الزامات راهبردی، فصلنامه مطالعات راهبردی، شماره 30، زمستان.
قلی­پور، رحمت‌الله، (1384)،تحلیل رابطه الگوی حکمرانی خوب و فساد اداری، مجله فرهنگ مدیریت، سال سوم، شماره ۱۰.
قطبی، میلاد، (1394) مروری بر مفهوم فساد و برنامه‌های رایج جهانی علیه آن، سازمان بازرسی کل کشور، گزارش پژوهشی، شماره 82، اسفند.
لاریجانی، محمدجواد، (1373)، حکومت، مباحثی در مشروعیت و کارآمدی، تهران: سروش.
مرادیان، محسن، (1391)، مبانی نظری امنیت، دانشکده علوم و فنون فارابی.
ملک­محمدی، حمیدرضا و حق‌شناس، محمدجواد، (1392)،‌ سیاست‌گذاری مبارزه با فساد اداری در جمهوری اسلامی و ارائه الگوی مطلوب، فصلنامه سیاست، دوره 43، شماره 1.
مؤذن جامی، محمدهادی، (1382)، اعتماد پایه امنیت، فصلنامه دانش انتظامی، تابستان.
میرزایی، جلال و گروسی، سعیده، (1386)، بررسی رابطه اعتماد اجتماعی و احساس امنیت، فصلنامه دانش انتظامی، شماره 2، تابستان.
همدمی خطبه­ سرا، ابوالفضل، (1387)، فساد ملی علل، زمینه‌ها و راهبردهای مبارزه با آن، پژوهشکده مطالعات راهبردی.