مقاله پژوهشی: شناسایی عوامل و روند‌های مؤثر چالش‌های اجتماعی جمهوری اسلامی ایران در 15 سال آینده

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد دانشگاه بین المللی امام خمینی قزوین

2 دانشجوی دکترای مطالعات امنیت ملی – دانشگاه عالی دفاع ملی

چکیده

ساخت اجتماعی جوامع، در فرایند حرکتی خود، واجد تحولات و تطورات ذاتی و یا عارضی، و اثر گذار بر فضای زیستی انسان‌ها می‌باشد. این تغییرات مواجه با روند‌ها ی پیدا و پنهانی بوده، که موجد جریان حرکتی کلان روند‌های تاثیر گذار اجتماعی می‌باشند. شناخت این روند‌ها و عوامل، زمینه ساز شناخت جهات تحولی و تطوری اجتماع، و نهایتا امکان سازی برای پیش بینی وضعیت‌های بهینه ساز و یا آسیب زای کارکردی و یا ساختاری جامعه در آینده خواهد بود. کسب این شناخت، با روند‌شناسی عوامل موثر (با عطف توجه به عوامل و روند‌های گذشته نگر و حال نگر)، از طریق الگوهای آینده پژوهانه میسر خواهد بود.
روند‌شناسی ساخت اجتماعی جمهوری اسلامی ایران با بهره گیری از روش تحقیق کتابخانه‌ای، (از سال‌های پس از پایان دفاع مقدس تاکنون)، نشان دهنده تاثیر 23 عامل در سازه‌های ساختی و یا کارکردی ساخت اجتماعی نظام می‌باشد. با بررسی آینده پژوهانه روند‌ها و عوامل مذکور در افق زمانی 15 سال آینده ساخت اجتماعی نظام با بهره گیری از روش پیمایشی، سه عدم قطعیت بحرانی؛ «افزایش فقر و تضاد طبقاتی»، «واگرایی ارزشی و هنجاری» و «افزایش آسیب‌های اجتماعی» شناسایی گردید. مطابق با عدم قطعیت‌های بحرانی شناسایی شده، چهار سناریوی احتمالی و ممکن ساخت اجتماعی نظام تدوین؛ سپس راهبرد‌های نیل به سناریوی مطلوب(تعدیل و کاهش چالش‌های اجتماعی) با بهره گیری از روش تونل باد احصاء گردیده است.

کلیدواژه‌ها


الف. منابع فارسی

  1. آرون، ریمون، مراحل اساسی اندیشه در جامعه شناسی،ترجمه باقر پرهام، تهران، انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی، 1370
  2. آزاد ارمکی، تقی، بنیان‌های فکری نظریه جامعه ایرانی، تهران، نشر علم، 1391
  3. آزاد ارمکی، تقی و همکاران، تغییرات ارزشی در ایران، تهران، موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی، 1379
  4. باومن،زیگموند، جهانی شدن بعضی مردم و محلی شدن بعضی دیگر،تهران، نشریه جامعه سالم، شماره 37، 1376
  5. برقعی، محمد، سکولاریزم از نظر تا عمل، تهران، مجله مطالعات خاور میانه، شماره 33، 1382
  6. بوزان، ویور، دوویلد، چارچوبی تازه برای تحلیل امنیت ملی، علیرضا طیب، تهران، پژوهشکده مطالعات راهبردی، 1386
  7. پور احمدی، حسین، انقلاب اسلامی و نظام جمهوری اسلامی ایران در بازتاب فرایند جهانی شدن، تهران، انتشارات موسسه چاپ و نشر عروج، 1386
  8. جمال، شفیعی، جنبش‌های اجتماعی در ایران، زمینه‌ها و چالش‌ها، فصلنامه مطالعات راهبردی، تهران، 1382
  9. رفیع پور، فرامرز، توسعه و تضاد، تهران، شرکت سهامی انتشار، 1379
  10. زارعی، اصغر و بابایی سعید، جهانی شدن و تاثیر آن بر امنیت فرهنگی جمهوری اسلامی ایران (هویت ملی)، تهران، انتشارات مرکز پژوهش‌های علمی، دانشکده فارابی، 1392
  11. ژولین فروند، ماکس وبر، ترجمه عبدالحسین نیک گهر، رایزن، تهران، ۱۳۶۸
  12. سالنامه آماری کشور، تهران، مرکز آمار ایران، 1393
  13. سیف اللهی، سیف الله، جامعه‌شناسی مسایل اجتماعی ایران، تهران، موسسه انتشارات جامعه پژوهان سینا، 1381
  14. شعاع کاظمی، مهرانگیز و دیگران، آسیب های اجتماعی (نوپدید)، انتشارات آوای نور، تهران، 1391
  15. غفورزاده ورنو، عزت الله، تهدیدات اجتماعی و امنیت ملی، تهران، دانشگاه عالی دفاع ملی، 1388
  16. کنت، آگوست، فلسفه تحققی، ترجمه ابوطالب صارمی، در فلسفه علمی نوشه سکس کامینز و رابرت ان. لینز کات، تهران، شرکت سهامی کتابهای جیبی، 1352
  17. گیدنز، آنتونی، جامعه‌شناسی، ترجمه منوچهر صبوری، تهران، نشر نی، 1382
  18. مردانی گیوی، اسماعیل، جهانی شدن و هویت ملی، مجله اطلاعات سیاسی و اقتصادی، تهران، 1381
  19. نوید نیا، منیژه، امنیت اجتماعی، تهران، پژوهشکده مطالعات راهبردی، 1388
  20. ورنر زد. هیرش و لوک ای. وِبر (گردآورنده)، چالش‌های فراروی آموزش عالی در هزاره سوم، به کوشش: رضا یوسفیان املشی، تهران، دانشگاه امام‌‌حسین‌(ع)، ۱۳۸۱
  21. خبرگزاری ایرنا، سال 1395
  22. خبرگزاری مهر، سال 1393
  23. خبرگزاری مهر، سال 1395
ب. منابع لاتین

  1. Luhmann, Niklas , Social System , Tans, John Bednarz Jr and Dirk Baeker , Stanford University Press , 1995(1984)
  2. Luhmann, Niklas Risk: ASocioloGical Theory , Tans,John Bednarz Jr ,New York , de Gruyter , 1995)1986(
  3. Parsons. T. The social system. New York, 1951
  4. Waever,O,Securitization and Dissecuritization,in lipshutz(ed);On  security,Newyork,Columbia university press