تدوین الگوی طرح دفاع سایبری در برابر تهدیدات سایبری حوزه اقتصاد

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

استاد دانشگاه امام حسین (علیه‌السلام)

چکیده

در عصر ارتباطات و اطلاعات و فضای مجازی، جهان به سمتی پیش می‌رود که دنیای مجازی به موازات دنیای واقعی و حتی بیشتر از آن خود را به زندگی بشر تحمیل کرده است. یکی از عرصه‌های این فضا که دربرگیرنده تولید، واردات، صادرات و سایر تعاملات بین‌المللی بوده و متکی به شبکه‌های جهانی است، حوزه اقتصاد است. تهدیدات دشمن بعد از استقرار نظام مقدس ج. ا. ا در ابعاد مختلف و در حوزه‌های گوناگون خواه در شرایط واقعی و عینی و خواه در فضای سایبری از یک روند تصاعدی برخوردار بوده و بالطبع بخش‌های اقتصادی به‌ویژه نظام پولی و بانکی کشور به جهت اهمیت و جایگاه خاص آن، با تهدیدات مضاعف دشمن روبرو بوده است. از این‌رو، می‌بایست تمهیدات و بسترهای لازم و مناسب آن اندیشیده و به مرحله اجرا درآید، لذا محقق در این تحقیق به دنبال احصاء تهدیدات سایبری حوزه اقتصاد، ملاحظات اساسی و کارکردهای دفاعی آن با رویکرد نظام پولی و بانکی است تا بتوان با تدوین الگوی طرح راهبردی دفاع سایبری در جهت تأمین منافع و امنیت ملی با عنایت به اصول و ارزش‌های حاکم، چشم‌انداز، مأموریت، عوامل داخلی و خارجی مؤثر بر آن عمل نماید.
این تحقیق از نوع کاربردی – توسعه ای بوده و از روش ترکیبی با استفاده از روش‌های کمی و کیفی، روش دلفی جهت جمع‌آوری اطلاعات از نخبگان در حوزه سایبری و روش اکتشافی در مراجعه به اسناد و مدارک بهره‌برداری گردیده است. جامعه آماری این تحقیق، تعدادی از مدیران بانکی و پولی کشور و تعدادی از اساتید تخصصی و صاحب‌نظر دانشگاه عالی دفاع ملی مرتبط با موضوع می‌باشند که با حجم محدود 40 نفر به‌عنوان جامعه خبرگی به‌صورت هدفمند اجرا شده است.
یافته‌های تحقیق حاکی است شاخصِ شبکه‌های بومی و امن به‌عنوان باارزش‌ترین اصول، وابستگی به سامانه‌های بانکی بین‌المللی به‌عنوان اساسی‌ترین چالش، خرابکاری سیستم‌های نرم افزاری، سخت افزاری و داده‌ها به‌عنوان مهم‌ترین تهدید، افزایش قابلیت‌های دفاعی نظام سایبری اقتصادی کشور به‌عنوان اصلی‌ترین راهبرد، استفاده از تحریم‌های دشمن برای تقویت اقتصاد و تولید داخلی به‌عنوان بهترین فرصت، وابستگی علمی سایبری در حوزه اقتصاد به خارج از کشور به‌عنوان مهم‌ترین ضعف و بالاخره توسعه به‌کارگیری نرم افزارهای بومی در برخی زیرساخت‌های اقتصادی کشور به‌عنوان برترین قوت می‌باشند.

کلیدواژه‌ها


-             البرزی، محمود (1391) سیستمهای اطلاعات مدیریت رویکردی مدیریتی، انتشارات دانشگاه آزاد اسلامی، تهران

-             جلالی فراهانی، امیرحسین، (1384)، پول‌شویی الکترونیکی، فقه و حقوق، دوره اول

-             جلالی, علی‌اکبر (1393) عصر مجازی چهارمین موج تغییر؛ اینترنت.

-             چشمه همیشه جاری (1392) انتشارات سازمان عقیدتی سیاسی ناجا، تهران، ص 11

-             چشمه همیشه جاری (1393) انتشارات سازمان عقیدتی سیاسی ناجا، تهران، ص 28-30

-             حسن بیگی، ابراهیم. (1384)، توسعه شبکه ملی دیتا، چالش‌های فراروی امنیت ملی، فصلنامه مدیریت، شماره 48

-             رنجبر، محسن (1386) بررسی پدیده فرار سرمایه از ایران، پایان‌نامه کارشناسی ارشد دانشگاه تهران، دانشکده حقوق و علوم سیاسی

-             سالیوانت، جان (1389)، راهبردهای حفاظت از زیرساخت‌های حیاتی (مترجم، محمدابراهیم نژاد)، تهران، انتشارات بوستان حمید؛

-             سعیدی، علی‌اصغر (1385) روند پژوهی گفتمان‌های جهانی‌شدن، فصل‌نامه رشد آموزش علوم اجتماعی، شماره 4، تابستان

-             عزتی، مرتضی (1387) امنیت اقتصادی در ایران، تهران، انتشارات مجلس شورای اسلامی

-             کارگروه مطالعاتی شهید صیاد شیرازی (1392)، تدوین طرح راهبردی دفاع سایبری کشور ج.ا.ا در برابر تهدیدات، تهران، دانشگاه عالی دفاع ملی؛

-             کهزادی، نوروز (1382) مدیریت ریسک در بانکداری الکترونیکی، چهاردهمین همایش بانکداری الکترونیکی

-             گودرزی، آتوسا و فلاحتی، منیژه (1386) بیمه‌های الکترونیکی در ایران: الزامات، چالش‌ها و راهبردهای سیاستی، فصلنامه بررسی‌های بازرگانی، شماره 24.

-             ماندل، رابرت (1379) چهره متغیر امنیت ملی، پژوهشکده مطالعات راهبردی

-             ماندل، رابرت (1379) چهره متغیر امنیت ملی، پژوهشکده مطالعات راهبردی

-             مشرف جوادی، محمدحسین و بهزادفر، فاطمه و قوچی نژاد، حمزه (1389)، بانکداری الکترونیکی و چارچوب امنیتی آن، نشریه بانک و اقتصاد، شماره 112

-             مشرف جوادی، محمدحسین و بهزادفر، فاطمه و قوچی نژاد، حمزه (1389)، بانکداری الکترونیکی و چارچوب امنیتی آن، نشریه بانک و اقتصاد، شماره 112

-             مهندس پارسا، سازمان پدافند غیرعامل، مصاحبه خبرگی، دی ماه 93

-             مهندس فرجی پور، سازمان پدافند غیرعامل، مصاحبه خبرگی، دی ماه 93

-             نریمانی، میثم و عسکری، حسین (1390) چارچوب مفهومی اقتصاد مقاومتی، تهران، دبیرخانه اولین همایش ملی اقتصاد مقاومتی

منابع انگلیسی:

pinheeiro’israel(1997) “consideration about evchanges controls capital flight and