نقش فناوری اطلاعات و ارتباطات در استحکام درونی قدرت ملی نظام جمهوری اسلامی ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 نویسنده مسئول و دانشجوی دکتری مدیریت راهبردی فضای سایبر دانشگاه عالی دفاع ملی

2 استادیار دانشگاه عالی دفاع ملی

چکیده

گسترش و پیشرفت پرشتاب فناوری اطلاعات و ارتباطات چهره متفاوتی به دهه‌های پایانی قرن بیستم و آغاز قرن 21 در سراسر جهان داده به‌نحوی‌که زیرساخت‌های حیاتی کشوها وابستگی فراوانی به این فناوری پیدا نموده است؛ لذا فناوری اطلاعات و ارتباطات را باید یکی از مهم‌ترین پدیده‌های عصر حاضر دانست که بر ابعاد اقتصادی، سیاسی، علمی و فناورانه، فرهنگی، اجتماعی، دفاعی و نظامی، امنیتی و ... تأثیر گذاشته است. در این تحقیق بر آن شدیم تا نقش فناوری اطلاعات و ارتباطات در استحکام ساخت درونی قدرت ملی نظام جمهوری اسلامی ایران را مورد بررسی قرار دهیم لذا با بیان مقدمه به ضرورت و اهمیت پژوهش پرداخته و با اتکا به مبانی نظری فرضیه‌های این تحقیق با اقتباس از نظریه‌های معتبر طرح گردید. تحقیق حاضر ازنظر نوع (هدف) کاربردی و از لحاظ جمع‌آوری اطلاعات در زمره تحقیقات پیمایشی (میدانی) جای می‌گیرد. جامعه آماری پژوهش را تعداد 72 نفر از اساتید، کارشناسان و متخصصین حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات که اشراف مناسب بر قدرت ملی و اهداف جمهوری اسلامی ایران دارند را به‌صورت هدفمند انتخاب و تشکیل داده است. ابزار گردآوری پرسشنامه‌ای محقق‌ساخته متناسب با موضوع و فرضیه‌های اصلی و فرعی برمبنای طیف لیکرت تنظیم و پس از تائید نهایی در ادامه با کمک نرم‌افزار SPSS روایی و پایایی بررسی که نتیجه 92/0= α به دست آمد. برای تجزیه‌وتحلیل فرضیه‌ها از آزمون T تک نمونه‌ای بهره‌گیری شد و نتیجه این‌که ابعاد فنی، محتوایی و امنیتی فناوری اطلاعات و ارتباطات در استحکام درونی قدرت ملی جمهوری اسلامی ایران نقش مؤثر دارد.

کلیدواژه‌ها


منابع فارسی:

- اصلانی، مصطفی (1385). جهانی‌شدن فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT) و تأثیر آن بر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران، رساله دکتری باراهنمایی دکتر محمد مهدی نژاد نوری و مشاوره دکتر غلامحسین شیرازی و دکتر محمد محمود نژاد، تهران، دانشگاه عالی دفاع ملی.

- جلالی فراهانی، امیرحسین و باقری اصل، رضا (1386). پیشگیری اجتماعی از جرائم و انحرافات سایبری، فصلنامه مجلس و راهبرد، شماره 55، ص 121-156.

- حافظ نیا، محمدرضا (1386). قدرت و منافع ملی. انتشارات انتخاب

- حافظ نیا، محمدرضا و دیگران (1379). مباحث نظری در مورد قدرت ملی، دانشگاه تربیت مدرس.

- حسن‌زاده، علیرضا؛ حاجی‌پور، مریم و الهی، شعبان (1388). طراحی و تبیین الگوی انطباقی مدیریت فناوری اطلاعات برای سازمان‌های دولتی کشور، فصلنامه سیاست علم و فناوری، سال دوم؛ شماره 3، صفحه (33 تا 45)، تهران، پاییز و زمستان 1388، مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور (با همکاری انجمن علمی مدیریت فناوری ایران).

- حضرت امام خامنه‌ای «مدظله‌العالی» (1392)، پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار، http://farsi.khamenei.ir

- حضرت امام خمینی، روح‌الله «رحمه‌الله علیه» (1374). چهل حدیث (چاپ بیست دوم). تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار.

- راش, مایکل (1377). جامعه و سیاست، مقدمه ای بر جامعه‌شناسی سیاسی. مترجم: منوچهر صبوری. ناشر: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت).

- زرگر، محمود، (1382)، اصول و مفاهیم فن‌آوری اطلاعات، تهران، انتشارات بهینه، چاپ اول

- سالار زهی، حبیبا...؛ طاهر روشندل اربطانی و علیرضا باباغیبی ازغندی (1391). شناسایی و اولویت‌بندی جهت‌گیری‌های توسعه فناوری اطلاعات و ارتباطات نیروی انتظامی در افق 1404؛ با رویکرد آینده‌نگاری، پژوهش‌نامه نظم و امنیت انتظامی سال پنجم؛ شماره سوم (پیاپی نوزدهم)، صفحه (1 تا 34)، تهران. پاییز 1391، سازمان تحقیقات و مطالعات ناجا.

- سند راهبردی فناوری اطلاعات ایران در برنامه پنجم توسعه (1390-1394) ویرایش دوم، اسفند 1391، انتشارات فخراکیا به سفارش سازمان فناوری اطلاعات ایران.

- سند راهبردی نظام جامع فناوری اطلاعات کشور، مصوب 1386، کمیته راهبردی تدوین نظام جامع فناوری اطلاعات.

- علامه طباطبایی، محمدحسین (1374). تفسیر المیزان. ترجمه: سید محمدباقر موسوی همدانی. قم: دفتر انتشارات اسلامی جامعه‌ی مدرسین حوزه علمیه قم.

- علامه مظفر، محمدرضا (1390). بدایه المعارف الالهیه. شرح: سید محسن خرازی. موسسه النشر الاسلامی.

- فتحیان، محمد، مهدوی نور، سیّد حاتم، (1383). پیش به‌سوی جامعۀ اطلاعاتی، چاپ اول، تهران. مؤسسه فرهنگی دیباگران.

- کاتچالک، پیتر (1388). سامانه‌های مدیریت دانش در خدمت پلیس «فناوری و راهکارها»، ترجمه صدیقه نظری و دکتر مهدی نوروز خیابانی، تهران: انتشارات سازمان تحقیقات و مطالعات ناجا.

- کاظمی، حمید (1388). تبیین مدل رابطه عوامل مؤثر در استفاده کارآمد از فناوری اطلاعات برای بهبود مدیریت بازار در شرکت‌های کوچک و متوسط رساله دکتری باراهنمایی دکتر حسین رحمان سرشت و مشاوره سیروس علیدوستی و مقصود امیری، تهران، دانشکده حسابداری و مدیریت دانشگاه علامه طباطبایی.

- کالینز، جی. ام (1370). استراتژی بزرگ (اصول و رویه‌ها)، ترجمه کورش بایندر، انتشارات دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی وزارت امور خارجه.

- کاملی، محمدجواد و حبیب زاده ملکی اصحاب (1389). نقش فناوری اطلاعات و ارتباطات و سرمایه اجتماعی در تغییر رویکرد سیاست‌گذاری و تصمیم‌گیری سازمان‌ها از شیوه‌های سنتی به شبکه‌ای (مطالعه موردی سازمان ناجا)، فصلنامه دانش انتظامی، سال نهم؛ شماره 1، صفحه (159 تا 177)، تهران، بهار و تابستان 1389، دانشگاه علوم انتظامی.

- کرمی، رضا (1390). نقش فناوری اطلاعات در ارتقای بهره‌وری ساحفاجا و ارائه الگوی بهینه آن، رساله دکتری باراهنمایی دکتر محمدرضا ولوی و مشاوره اساتید دکتر مرتضی واحدی، دکتر عباس خورشیدی و آقای سید ابوالحسن فیروزآبادی، تهران، دانشگاه عالی دفاع ملی.

- محمودی، مجید؛ محمودی، الهه (1390). تأثیر فناوری اطلاعات و ارتباطات روی اشتغال بخش خدمات در ایران، فصلنامه پژوهش‌ها و سیاست‌های اقتصادی، سال نوزدهم؛ شماره 58، صفحه (213 تا 236)، تهران، تابستان 1390، معاونت امور اقتصادی وزارت امور اقتصادی و دارایی.

- منصوری، احمد، (1388). بررسی نقش فناوری اطلاعات بر عملکرد پلیس نظارت بر اماکن عمومی ناجا، پایان‌نامه کارشناسی ارشد به راهنمایی دکتر مهدی جوانمرد، تهران، دافوس، دانشگاه علوم انتظامی.

- نبوی، سید عباس (1379). فلسفه قدرت. ناشر: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت).

- یاوری بافقی، امیرحسین (1383). جهانی‌شدن، فناوری اطلاعات و چالش‌های فراروی پلیس، فصلنامه دانش انتظامی، سال نهم؛ شماره 20، صفحه (62 تا 79)، تهران، بهار 1383، دانشگاه علوم انتظامی.