الگوی راهبردی فرماندهی و مدیریت در نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران بر اساس گفتمان ولایت فقیه

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار دانشگاه امام علی (علیه السلام).

2 دانشجوی مقطع دکترای مطالعات امنیت ملی دانشگاه عالی دفاع ملی

چکیده

مدیریت در هر سازمانی عنصری تعیین‌کننده است و این نقش در نیروهای مسلح که عموما فرماندهی جایگزین آن می‌شود، اهمیت مضاعفی می‌یابد. مقام معظم رهبری (مدظله‌العالی)، فرماندهی را محور اصلی نیروهای مسلح می دانند و بر لزوم استحکام آن تأکید می‌فرمایند و معتقدند فرماندهی دارای جوهر رهبری است. در این تحقیق که با هدف ارائه الگوی راهبردی فرماندهی و مدیریت در نیروهای مسلح بر اساس گفتمان ولایت فقیه به روش آمیخته انجام شده، روش تحقیق داده بنیاد به‌عنوان روش غالب هست و طی آن سه بعد «اهداف، دکترین و سیاست‌ها» به‌عنوان ارکان جهت ساز از گفتمان ولایت فقیه به روش تحلیل گفتمان احصا گردیده است. جامعه آماری این تحقیق، در روش کتابخانه ای کلیه اسناد و مدارک بالادستی و مرتبط با اندیشه­ها، آراء، نظرات، رهنمودها و تدابیر ولایت فقیه در زمینه فرماندهی و مدیریت در نیروهای مسلح است که به صورت تمام شمار انتخاب شده‌اند و در روش میدانی خبرگان این حوزه به تعداد 200 نفر برآورد گردیده که 120 نفر از آن‌ها به روش هدفمند غیر نسبتی در دسترس به‌عنوان حجم نمونه انتخاب شدند. بر اساس یافته‌های تحقیق، معنویت محوری قضیه اصلی در الگوی فرماندهی و مدیریت در نیروهای مسلح ج.ا.ا به شمار می‌رود که آن را از الگوی سایر کشورها متمایز می‌سازد. دال مرکزی در این الگو، «مکتبی بودن و محوریت ایمان و معنویت، فداکاری و شهادت‌طلبی» و لحظه‌ها شامل «حفظ نظام و انقلاب، حفظ تمامیت ارضی» بوده و «مدیریت و رهبری مقتدر، قاطعیت و اقتدار، نظم و انضباط و قانونمندی، عدالت محوری، شناخت و بصیرت» نیز مفصل‌بندی گفتمان را تشکیل داده و مهم‌ترین مقوله‌ها در رتبه‌بندی آن‌ها به شمار می‌روند.

کلیدواژه‌ها


الف) منابع فارسی:

-        امام خمینی (رحمت الله علیه) (1382)، صحیفه نور، چاپ سوم، تهران، دفتر حفظ و نشر آثار امام (رضوان الله تعالی علیه).

-        امام خامنه‌ای (مدظله‌العالی)، نرم افزار حدیث ولایت، قم: مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی نور.

-        امام خامنه ای (مدظله‌العالی)، مجموعه بیانات، قابل دسترسی در: WWW.Khamenei.ir

-          آغاسی اصفهانی، محمدحسن (1390)، مبانی و نظریه‌های رهبری نظامی و بررسی تطبیقی آن بر اساس ارزش‌های انقلاب اسلامی و تجربیات جنگ تحمیلی، تهران: مرکز تحقیقات راهبردی دفاعی.

-          رستمی، محمود (1378)، "فرهنگ واژه‌های نظامی"، (چاپ دوم)، تهران: ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران.

-          مکارم شیرازی، ناصر (1370)، مدیریت و فرماندهی در اسلام، قم.

-        رضائیان، علی (بهار 1384)، «ایجاد و استقرار مدل چشم‌انداز سازمانی در پرتو چشم‌انداز نظام جمهوری اسلامی ایران»، فصلنامه دانشکده مدیریت و حسابداری دانشگاه شهید بهشتی، سال سوم شماره 8 و 9.

-          زین الدینی، مجید، سنجقی، محمدابراهیم، فرهی، علی (بهار 1393)، پیامدهای رهبری تحول آفرین از منظر امام خامنه ای در سازمان‌های تحقیقاتی نیروهای مسلح، فصلنامه مطالعات راهبردی، سال دوازدهم، شماره 45.

-          سنجقی، محمدابراهیم، فرهی بوزنجانی، برزو، شمس احمر، مهران (پاییز 1390)، شناخت ابعاد و عوامل رهبری تحول آفرین بر اساس سخنان امام خامنه ای (مدظله‌العالی)، فصلنامه مطالعات راهبردی، سال نهم، شماره 34.

-          صالح اصفهانی، اصغر (1387)، الگوی مدیریت راهبردی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران (پایان نامه دکتری)، تهران، دانشگاه عالی دفاع ملی، دانشکده مدیریت راهبردی.

-          محمدنژاد، سیدمهرعلی (1392)، طراحی و تبیین الگوی تصمیم‌گیری راهبردی فرماندهان سپاه در دوران دفاع مقدس (پایان نامه دکتری)، تهران: دانشگاه امام حسین (علیه‌السلام).

-          نبوی، محمدحسن (1382)، مدیریت اسلامی (چاپ هفتم)، قم: انتشارات بوستان کتاب.

-          هیئت مؤلفین نزاجا (1382)،"مدیریت و رهبری نظامی" (چاپ پنجم)، تهران، انتشارات مانز.

-          دانشکده فرماندهی و ستاد، (1376) رهبری و مدیریت و فرماندهی نظامی، تهران: انتشارات دافوس آجا.

ب) منابع انگلیسی:

-   G. STEWART, WILLIAM(2000),PERCEPTIONS OF LEADERSHIP AND MANAGEMENT,IN THE ARMED FORCES OF THE UNITED STATES, Norman, Oklahoma