آسیب‌شناسی گفتمان رسانه‌ای در حوزه قومیت؛ تبعیض‌های ادراک‌شده

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 1- استاد جامعه شناسی گروه علوم اجنماعی اسلامی دانشگاه تهران

2 2- دانشجوی دکتری بررسی مسائل اجتماعی ایران و عضو هئیت علمی پژوهشگاه علوم انتظامی و مطالعات اجتماعی ناجا (نویسنده مسئول)

چکیده

ساختار فرهنگی ایران متشکل از قومیت­های گوناگون است. در صورتی که در رسانه­ها این موضوع جدی گرفته نشود در گفتمان رسانه­ای خلل جدی وارد می‌شود و در نتیجه در یکپارچه­سازی فرهنگ اسلامی-ایرانی اختلال به­وجود خواهد آمد.
به این منظور هدف اصلی این پژوهش شناسایی چالش‌های راهبردی سیاست‌های رسانه ملی در حوزه قومیت است. با استفاده از تکنیک مصاحبه عمیق از 30 نفر از مدیران و متخصصان حوزه رسانه اطلاعات جمع­آوری گردید. داده­ها با روش‌های کدگذاری باز، محوری و انتخابی با استفاده از رویکرد موسوم به گراندد تئوری با رویکرد اشتراوس و کوربین تحلیل شد.
نتایج پژوهش نشان داد که نوعی نابرابری منطقه‌ای و قومی در کشور وجود دارد. به عنوان نتیجه، این پژوهش یک مدل پارادایمی و راهکارهایی برای حل و رفع چالش‌های صدا و سیما در حوزه قومیت ارائه نموده است.

کلیدواژه‌ها


  • آشوری، داریوش، (1357)، تعریف­ها و مفهوم فرهنگ، تهران: مرکز اسناد فرهنگی آسیا.
  • احمدی، محمدحسین؛ الوند، مریم، (1391)، نقش قوم­گرایی در ناآرامی‌های اجتماعی، فصلنامه پژوهش­های انتظام اجتماعی، سال چهارم، شماره دوم.
  • آذری، غلامرضا، (1378)، تلویزیون در کادر الگوی مالتسه، فصلنامه پژوهشی و سنجش، سال 6، شماره 19 و 20.
  • برتون، رولان، (1380)، قوم‌شناسی سیاسی، ترجمه ناصر فکوهی، تهران: نشر نی.
  • بیریوکوف، نیکالای سمیونویچ، (1372)، تلویزیون و دکترین‌های آن در غرب، ترجمه: محمد حافظی، تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات رسانه‌ها.
  • بهرامیان، زهرا؛ خرازی، آذر؛ مظفری، افسانه، (1395)، بررسی میزان تأثیر اسـتفاده رسـانه­هـای جمعـی و اجتمـاعی بـر همگرایی اقوام ایرانی،  مطالعات فرهنگ - ارتباطات، تابستان 1395، سال هفدهم، شماره 66، صفحات 102- 69.
  • بهشتی، سیدصمد و حقمرادی، محمد، (1396)، فراتحلیل مطالعات مرتبط با رابطه بین هویت قومی و هویت ملی در ایران با تأکید بر نقش رسانه،  مسائل اجتماعی ایران،  پاییز و زمستان 1396، سال هشتم، شماره 2، صفحات 27- 5.
  • رضایی، احمد و  محمدی، نریمان، (1394)، رسانه مدرن و برساخت هویت: کانال­های ماهواره­ای کردی و هویت قومی کردهای ایران، توسعه اجتماعی، بهار 1394، دوره نهم، شماره 3، صفحات 114- 79.
  • رحمان­زاده، سیدعلی، غفاری، زهرا، (1390)، بررسی نقش رسانه ملی در توسعه ارتباطات بین فرهنگی در میان اقوام ایرانی از دیدگاه صاحب‌نظران، مطالعات رسانه‌ای، سال 6، شماره 13، تابستان 1390، صفحات 300- 250.
  • زرین، زردار و فتحی­نیا، محمد، (1392)، بازنمایی اقوام ایرانی در مجموعه­های پربیننده تلویزیون، مطالعات فرهنگی-ارتباطات، سال چهارم، زمستان 1392، شماره 24.
  • صالحی­امیری، سیدرضا، (1388)، انسجام ملی و تنوع فرهنگی، پژوهشکده تحقیقات استراتژیک.
  • فرقانی، محمدمهدی، (1396)، رسانه‌ها و ارتباطات میان‌فرهنگی بین جهان ایرانی و جهان عربی، بهار 1396، دوره دوم، شماره1، صفحات 216- 191.
  • قادرزاده، امید و عبدالله­زاده، خالد، (1391)، حساسیت بین فرهنگی در اجتماعات قومی در ایران، مورد مطالعه اقوام کرد و ترک در شهر قروه، مجله علوم اجتماعی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد، بهار و تابستان 1391.
  • قادری، صلاح‌الدین، (1390)، بررسی پیامدها و نتایج برنامه‌های پیشگیری از جرم در فضاهای عمومی شهر با تأکید بر طرح ارتقای امنیت اجتماعی، رساله دکتری، دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران.
  • قاسمی، محمد، (1392)، بررسی نقش رسانه‌ها در ایجاد همگرایی ملی و امنیت پایدار در استان آذربایجان غربی، فصلنامه دانش انتظامی آذربایجان غربی، شماره 18، دوره ششم، بهار 1392.
  • کاظمی، سیمین، (1395)، تحلیل جامعه­شناختی واکنش قوم بختیاری به سریال سرزمین کهن، تابستان 1395، دوره پنجم، شماره 2، صفحات 232- 213.
  • کرسول، جان، (1391)، پویش کیفی و طرح پژوهش، ترجمه دکتر حسن دانایی­فرد و حسین کاظمی، تهران: انتشارات صفار.
  • گیدنز، آنتونی، (1377)، پیامدهای مدرنیت، ترجمه محسن ثلاثی، تهران: نشر مرکز.
  • لبیبی، محمدمهدی، (1391)، رسانه­های جمعی و نظم اجتماعی، فصلنامه پژوهش‌های ارتباطی، سال نوزدهم، شماره 2 (پیاپی 70)، مرکز تحقیقات صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، تابستان 1391.
    • نایبی، هوشنگ؛ آغاز، محمدحسن، (1388)، فرهنگ، رسانه و نقش سیاست‌های رسانه‌ای در توسعه فرهنگی کشور، ماهنامه مهندسی فرهنگی، سال سوم، شماره 31 و 32، مرداد و شهریور 1388.
    • هال، استوارت، (1383)، بومی و جهانی: جهانی­شدن و قومیت، ترجمه بهزاد برکت فصلنامه ارغنون، شماره 24، الف.
    • هال، استوارت، (1383)، هویت­های قدیم و جدید، قومیت‌های قدیم و جدید، ترجمه شهریار وقفی‌پور، فصلنامه ارغنون، شماره 24، ب.
      • Bachofer, Robert (2014), Identity is The Message: How The Media Construct European and national dentity. http://www.ieei.eu/Ressources/file/memoires/2014/Robert_BACHOFER.pdf
      • Cottel, Simon, 2000, Ethnic Minorities and The Media: Changing Cultural Bunderies, Open University Press, Maidenhead, England.
      • Fu, Xiaojing. 2009. Cong minzuzhuy is hijiaokan Beijing AoYun, meitiyichan, The media‘s legacy of seeing the Beijing Olympics from an angle of nationalism. Dongnan Chuanbo – Southeast Communication 2: 68-69.
      • Hall,S (1990),”Cultural identity and diaspora” in J,Rutherford (ed), Identity: Community culture, london: Lawrence & Wishart
      • Hillman, Ben. 2004. ―Chinese nationalism and the Belgrade embassy bombing, in Leong H. Liew and Shaoguang Wang, eds. Nationalism, Democracy, and National Integration in China. New York: Routledge Courzon.
      • Office for central Europe and Eurasia Development, Security and Cooperation, 2001,Conflict and Reconstruction in Multiethnic Societies, The National Academies Press, Washigton, D.C.
      • Tang, Wenfang. 2005. Public Opinion and Political Change in China. Stanford: StanfordUniversity Press.
  • روح‌الامینی، محمود، (1372)، زمینه فرهنگ­شناسی، تهران: انتشارات عطار.