بررسی کنشگران، عوامل کلیدی و پیشران‌های تحولات سیاسی– امنیتی یمن

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد دانشگاه و پژوهشگاه عالی دفاع ملی و مطالعات راهبردی، تهران، ایران

2 دانشجو دکتری مدیریت آینده پژوهی دانشگاه و پژوهشگاه عالی دفاع ملی و مطالعات راهبردی، تهران، ایران

چکیده

زمینه و هدف: عربستان به بهانه مقابله با جنبش انصارالله یمن، ائتلافی از دولت‌های مرتجع منطقه ایجاد کرد و با حمایت کشورهای غربی اقدام به تهاجم نظامی همه‌جانبه علیه مردم مظلوم یمن و محاصره‌ این کشور نمود. به این ترتیب تحولات سیاسی یمن جنبه امنیتی پیدا کرد و با پیچیدگی و عدم قطعیت همراه شد. هدف این تحقیق که بر اساس این تحولات شکل گرفت، شناسایی مهم‌ترین کنشگران داخلی، منطقه­ای و بین‌المللی و عوامل کلیدی سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، نظامی و پیشران­های مؤثر بر تحولات سیاسی– امنیتی یمن می­باشد.
روش: پژوهش این مقاله به لحاظ هدف؛ توسعه‌ای- کاربردی و به لحاظ روش؛ موردی – زمینه‌ای و به لحاظ ماهیت؛ آمیخته می‎باشد. بر اساس رویکرد سناریونویسی GBN داده‌های مورد نیاز آن به سه شیوه مطالعات اکتشافی و فیش‌برداری، انجام مصاحبه حضوری با تعداد 20 نفر از خبرگان یمن و در ادامه اخذ نظرات 37 نفر از مدیران و مسئولین درگیر در حوزه تحولات سیاسی – امنیتی یمن با رویکرد تمام‎شمار با استفاده از پرسشنامه به شیوه نمونه‌گیری هدفمند، جمع‌آوری گردید و برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از آمار توصیفی و تحلیل آماری و یافته‌های میانگین رتبه‌ای خبرگان با آزمون فریدمن با استفاده از نرم‌افزار SPSS استفاده شده است.
یافته­ها و نتیجه­گیری: یافته‌ها نشان‌دهنده مهم‌ترین کنشگران، عوامل کلیدی و پیشران‌های مؤثر بر تحولات سیاسی - امنیتی یمن از منظر خبرگان است که مبتنی بر آن عدم قطعیت‌های بحرانی و سناریوهای پیش­رو قابل استخراج و ارائه است.

کلیدواژه‌ها


  • اسدی، مجید (1382)، بررسی نقش اسلام در تحولات خاورمیانه (مطالعه موردی یمن)، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه گیلان- دانشکده ادبیات و علوم انسانی- گروه علوم سیاسی، روابط بین‌الملل.
  • بیات، مرتضی (1390)، تأثیر جبهه مقاومت اسلامی، رهبری ایران بر ژئوپلیتیک خاورمیانه (بررسی موردی الحوثی‌ها در یمن)، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی.
  • بیرامی سقرلو، اکبر (1393)، بررسی رقابت ایران و عربستان در موضوع یمن در تحولات سیاسی اخیر یمن، دانشگاه آزاد اسلامی تهران مرکز، دانشکده علوم سیاسی.
  • تلاشان، حسن (1391)، انقلاب اسلامی ایران و تأثیر آن بر تحولات ژئوپلیتیک شیعه در یمن، فصلنامه علمی- پژوهشی شیعه‌شناسی، شماره 40.
  • ثروتی، محسن و مظلوم، علی (1389)، راهنمای تدوین دکترین، تهران: سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح.
  • چرماک، جی توماس (1393)، برنامه‌ریزی بر پایه سناریو، ترجمه سعید خزایی، تهران: انتشارات علم‎آفرین.
  • حسنی، حسن (1391)، عوامل مؤثر بر سیاست‌های شورای همکاری خلیج‌فارس در قبال تحولات بحرین و یمن، پایان‌نامه کارشناسی ارشد دانشگاه علامه طباطبایی، رشته مطالعات منطقه‌ای گرایش خاورمیانه.
  • خزایی، سعید (1388)، روش­های آینده­نگاری، جلد 1، تهران: انتشارات دانشگاه عالی دفاع ملی.
  • راجح، عبدالرحمن (1388)، بررسی موانع دموکراسی در کشورهای عربی (بررسی موردی یمن)، پایان‌نامه کارشناسی ارشد دانشگاه علامه طباطبایی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی.
  • راستیان، محمدجواد (1391)، بررسی مقایسه‌ای نقش آمریکا در تحولات مصر و یمن سال‌های ۲۰۱۰ و ۲۰۱۱، پایان‌نامه مقطع کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد اسلامی.
  • زالی، نادر (1392)،‌ آینده‌نگاری راهبردی در برنامه‌ریزی و توسعه منطقه‌ای، پژوهشکده مطالعات راهبردی شفیعی اردستانی و همکاران، تهران: مرکز آینده‌پژوهی علوم فناوری دفاعی.
  • سلحشور، محمدحسین (1393)، اهمیت ژئوپلیتیکی و فوق استراتژیک یمن در منطقه خاورمیانه و نقش جنبش انصارالله در منطقه، دانشگاه پیام نور تهران.
  • شایسته‎فرد، رضا (1391)، آسیب‌شناسی گفتمان بیداری اسلامی پنج‌ساله اخیر در بحرین و یمن، پایان‌نامه کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، دانشکده علوم سیاسی.
  • صادقی، حسین و احمدیان، حسن (1389)، دگرگونی جایگاه منطقه‌ای یمن؛ امکانات و چالش‌ها، فصلنامه علمی پژوهشی راهبرد، سال نوزدهم، شماره 56.
  • علیزاده، عزیز؛ وحیدی مطلق، وحید و ناظمی، امیر (1387)، سناریونگاری یا برنامه‌ریزی بر پایه سناریوها، علل اهمیت تحولات یمن و سناریوهای پیش‌رو، مؤسسه مطالعات بین‌المللی انرژی.