بین‌الملل‌گرایی تهاجمی ایالات‌متحده و طرح معمای امنیتی جمهوری اسلامی برای مقابله با این تئوری در منطقه غرب آسیا

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجو دکتری علوم سیاسی(گرایش مسائل ایران)،واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی ، کرمانشاه، ایران

2 استادیار گروه علوم سیاسی و روابط بین الملل،واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی ، کرمانشاه، ایران

چکیده

تغییر در توازن دفاع – تهاجم (امنیت – قدرت) تأثیر قابل ملاحظه‌ای بر بروز جنگ و بی‌نظمی در سیستم بین‌الملل دارد، عواملی که سهولت عملیات‌های تهاجمی را افزایش داده و یا هزینه چنین عملیات‌هایی را نسبت به عملیات‌های دفاعی کاهش می‌دهد، سبب افزایش احتمال جنگ و بحران شده است. زمانی که تهاجم برتری دارد، رفتارها نیز تهاجمی می‌شوند (قدرت) و زمانی که دفاع برتری می‌یابد دولت‌ها کمتر در مورد مقاصد رقبا نگران می‌باشند (امنیت). جمهوری اسلامی با افزایش درآمد ناشی از قیمت نفت و همچنین آزاد شدن قسمتی از منابع مالی بلوکه‌شده بعد از برجام، درصدد افزایش توان نظامی و موشکی خود برآمد (تهاجم- قدرت)، همچنین برای تأمین امنیت در محیط پرآشوب و ناامن منطقه با طرح کمربند امنیتی برای خود (دفاع- امنیت، تهاجم–قدرت) جهت نیل به اهداف و استراتژی خود گام برمی‌دارد. سؤال این است که بین‌الملل‎گرایی تهاجمی ایالات‌متحده بعد از یازدهم سپتامبر 2001 تاکنون چه تأثیری بر سیاست خارجی ایران در منطقه گذاشته است؟ پاسخ موقتی به سؤال فوق را می‌شود این‌طور مطرح نمود که فشارهای آمریکا بعد از یازدهم سپتامبر تاکنون یکنواخت نبوده و سیاست خارجی ایران را به سمت یک نوع استراتژی تهاجم – تدافع سوق داده است که در ادامه به‎طور مفصل به تفسیر این ایده خواهیم پرداخت. نگارنده با روش کیفی و رویکرد توصیفی – تحلیلی درصدد پاسخ به سؤال فوق و اثبات فرضیه خود از طریق داده‌های مورد بحث خواهد بود.

کلیدواژه‌ها


ـ کتب

  • دهقانی فیروزآبادی، سید جلال (1389)، سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، تهران: انتشارات سمت.
  • لی رای، جیمز و کابو، ژولیه (1392)، سیاست جهانی، ترجمه: قدرت احمدیان و فرها دانش‎نیا، مرکز نشر تهران: مرکز ملی جهانی‌شدن.
  • مشیرزاده، حمیرا (1394)، تحول در نظریه‌های روابط بین‌الملل، تهران: انتشارات سمت.
  • مرشایمر، جان (1388)، تراژدی سیاست قدرت‌های بزرگ، ترجمه: غلامعلی چگنی زاده، تهران: مرکز چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه، چاپ اول.
  • مورگنتا، هانس جی (1379)، سیاست میان ملت‎هـا، ترجمـه: حمیـرا مشـیرزاده، تهـران: دفتـر مطالعات سیاسی و بین‌المللی وزارت امور خارجه، چاپ دوم.
 

ـ مقالات و سایت‌ها

  • احمدی خوی، امیررضا؛ متقی، ابراهیم و نیاکوئی، سید امیر (1397)، آرمان‌های راهبردی و عمل‌گرایی تاکتیکی در سیاست خاورمیانه‌ای ایران، فصلنامه ژئوپلیتیک، سال چهاردهم، شماره اول، بهار 1397.
  • اجیلی، هادی و رضایی، نیما، رئالیسم تدافعی و تهاجمی چارچوبی تئوریک برای تحلیل وقایع و رخدادهای خلیج‌فارس، فصلنامه امنیت ملی، سال هشتم، شماره 27، بهار 1397.
  • آذری نجف‌آبادی، محمدمهدی (1390)، تغییر مرکز ثقل سیاست خارجی امریکا پس از یازدهم سپتامبر، فصلنامه سیاست خارجی، سال بیست و پنجم، شماره‌ سوم، پاییز 1390.
  • اسدی، علی‎اکبر (1389)، رئالیسم و رویکردهای رقیب به سیاست خارجی، فصلنامه راهبرد، سال نوزدهم، شماره 56، پاییز 1389.
  • اهویی، مهدی (1396)، تحول پارادایم اتحادهای امریکا در خاورمیانه و گزینه‌های محتمل در قبال ایران، فصلنامه پژوهش‌های روابط بین‌الملل، دوره اول، شماره بیست و سوم، بهار 1396.
  • باقری، زهرا؛ دهشیار، حسین؛ طباطبایی، سید محمد و یوسفی جویباری، محمد (1397)، تغییر و تداوم در سیاست خاورمیانه‌ای امریکا از سال 2017-2001، فصلنامه تخصصی علوم سیاسی، سال چهاردهم، شماره چهل و سوم، تابستان 1397.
  • برزگر، کیهان (1388)، منطقه‌گرایی در سیاست خارجی، مطالعات اوراسیای مرکزی، سال دوم، شماره 5، زمستان 1388.
  • برزگر، کیهان (1388)، سیاست خارجی ایران از منظر رئالیسم تدافعی و تهاجمی، فصلنامه روابط خارجی، سال اول، شماره اول.
  • برزگر، کیهان و تابع افشار، ساناز (1395)، رئالیسم نئوکلاسیک و سیاست خارجی آمریکا؛ تحلیلی نظری بر فهم سیاست خارجی ایالات‌متحده، فصلنامه رهیافت‌های سیاسی و بین‌المللی، سال هشتم، شماره 1 (47 پیاپی)، پاییز 1395.
  • برزگر، کیهان (1397)، راهبرد سیاست خارجی ایران در توازن قوای منطقه‌ای، فصلنامه مطالعات راهبردی، سال بیست و یکم، شماره چهارم، شماره مسلسل 82، زمستان 1397.
  • پرتو، امین (1397)، راهبرد کلان آمریکا در دوره ترامپ و درس‌هایی برای ایران، فصلنامه مطالعات راهبردی، شماره 81، پاییز 1397.
  • توتونچی، عباس علی؛ زیبا کلام، صادق و نیاکوئی، سید امیر (1397)، بررسی ریشه‌های شکل‌گیری سیاست تغییر اوباما در قبال مسئله‌ی هسته‌ای ایران، فصلنامه رهیافت انقلاب اسلامی، سال دوازدهم، شماره چهل‌وچهار، پاییز 1397.
  • جمشیدی، محمد (1395)، تجدید توازن استراتژی کلان ایالات‌متحده در دوران اوباما، فصلنامه پژوهش‌نامه علوم سیاسی، سال یازدهم، شماره سوم، تابستان 1395.
  • حسن‎خانی، محمد و محمدی سیرت، حسین (1397)، نسبت عملی منافع ملی و ایدئولوژی اسلامی در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، دو فصلنامه علمی – پژوهشی جامعه‌شناسی سیاسی جهان اسلام، دوره 6، شماره 1 پیاپی 12، بهار و تابستان 1397.
  • حسن‌پور، طاهر و موسوی منور، سید ایوب (1396)، بررسی رئالیستی سیاست خارجی امریکا در خاورمیانه و راهکار مواجهه با ان، فصلنامه مطالعات سیاسی و بین‌المللی، سال دوم، شماره پنجم، زمستان 1396.
  • خسروی باب اناری، ملک تاج (1396)، رویکرد سیاست خارجی دولت یازدهم نسبت به نظم و امنیت منطقه خاورمیانه، فصلنامه مطالعات روابط بین‌الملل، سال دهم، شماره 39، پاییز 1396.
  • دهقانی فیروزآبادی، سید جلال (1390)، واقع‌گرایی نئوکلاسیک و سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، فصلنامه سیاست خارجی، سال بیست و پنجم، شماره 2، تابستان 1390.
  • دهشیار، حسین (1395)، ترامپ و محوریت توانمندی‌های اقتصادی و نظامی در قلمرو سیاست خارجی، فصلنامه پژوهش‌های روابط بین‌الملل، دوره اول، شماره بیست و دوم، زمستان 1395.
  • رستمی، فرزاد و تارا، علیرضا (1397)، تحلیل روابط عربستان سعودی و اسرائیل در سایه توافق هسته‌ای ایران، فصلنامه علمی – پژوهشی سیاست جهانی، دوره هفتم، شماره دوم، تابستان 1397.
  • فلاح‎نژاد، علی (1397)، آمریکا، دموکراسی و خاورمیانه (از 11 سپتامبر 2001 تا دوره‌ی ترامپ)، فصلنامه‌ پژوهش‌های سیاسی جهان اسلام، سال هشتم، شماره سوم، پاییز 1397.
  • فرخی چشمه سلطانی، مجید و عطار، سعید (1397)، راهبرد موازنه از راه دور و سیاست خارجی آمریکا با تأکید بر غرب آسیا، فصلنامه آفاق امنیت، سال یازدهم، شماره سی و هشتم، بهار 1397.
  • قاسمی، مصطفی (1387)، راهبرد اوباما در قبال جمهوری اسلامی ایران، فصلنامه دین و سیاست، شماره 17 و 18، پاییز و زمستان 1387.
  • قاسمی علی‌آبادی، محمدمهدی و مسعودنیا، حسین (1397)، بررسی تطبیقی سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران و اتحادیه اروپا در قبال بحران داعش و پسا داعش از منظر واقع‌گرایی تدافعی، فصلنامه تخصصی علوم سیاسی، سال چهاردهم، شماره چهل و سوم، تابستان 1397.
  • کریمی‌فرد، حسین (1397)، سیاست خارجی ترامپ و واقعیت‌های نظام بین‌الملل، فصلنامه مطالعات راهبردی سیاست‌گذاری عمومی، دوره 8، شماره 28، پاییز 1397.
  • متقی، ابراهیم (1389)، ارزیابی مقایسه‌ای تهدیدهای آمریکا در برخورد با ایران (2010-2001)، فصلنامه آفاق امنیت دوره جدید، سال سوم، شماره ششم، بهار 1389.
  • متقی، ابراهیم؛ بقایی، خرم و رحیمی، میثم (1389)، بررسی سیاست خارجی امریکا در خاورمیانه پس از یازدهم سپتامبر، فصلنامه تحقیقات سیاسی و بین‌المللی، شماره چهارم، پاییز 1389.
  • نجات، سید علی (1393)، رویکرد سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در قبال تحولات نوین خاورمیانه، فصلنامه سیاست، سال اول، شماره چهارم، زمستان 1393.
  • یزدان فام، محمود (1395)، سیاست خارجی ترامپ و جمهوری اسلامی ایران، فصلنامه مطالعات راهبردی، سال نوزدهم، شماره چهارم، شماره مسلسل 74، زمستان 1395.