ارائه مدل فرایندی دفاع سایبری بومی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش آموخته دکتری مدیریت راهبردی فضای سایبر، دانشکده امنیت ملی، دانشگاه عالی دفاع ملی، تهران، ایران

2 دکتری مطالعات پیشرفته مدیریت، دانشگاه بوردو فرانسه

چکیده

گسترش روزافزون فضای سایبر سبب شده است که بخش قابل ‌توجهی از فعالیت‌های حاکمیتی ازجمله فعالیت‌های امنیتی و نظامی به این فضا منتقل و فضای مزبور به عرصه نبرد مبدل شود؛ بنابراین به‎منظور صیانت از منافع کشور ضرورت دارد ساختار یکپارچه و بومی برای دفاع در این فضا فراهم گردد. فرایندهای اصلی یا کلیدی از مهم‌ترین مباحث دفاع سایبری محسوب می‌شوند که دفاع پیرامون آن‌ها شکل می­گیرد. برای دستیابی به فرایندهای اصلی دفاع سایبری در این پژوهش، با بهره­گیری از روش موردی زمینه­ای، نخست اسناد بالادستی کشور مورد مطالعه قرار گرفته و با گزینش چند کشور، اسناد راهبردی قابل ‌دسترس این کشورها بررسی شد و با ورود گزاره‌های استخراج‌شده از آن‌ها در سطح راهبردی، چارچوب معماری زکمن و با بهره­گیری از دانش 14 نفر از خبرگان این حوزه از طریق مصاحبه و پرسشنامه، فرایندهای کلیدی دفاع سایبری احصاء و با استفاده از روش مدل ساختاری تفسیری و مقایسه‌ای زوجی، این فرایندها سطح‌بندی و ارتباط بین آن‌ها ترسیم و مدل نهایی ارائه گردیده است.

کلیدواژه‌ها


  • قرآن کریم
  • نهج‌البلاغه
  • ‏اصلانی مقدم، مصطفی (1385)، جهانی‌شدن فناوری اطلاعات و ارتباطات و تأثیر آن بر امنیت ملی ج.ا.ا، دکتری، دانشگاه عالی دفاع ملی، بازیابی از ۱۰.
  • ‏امیدوارنیا، محمدجواد (1382)، امنیت در قرن بیست و یکم (دیدگاه چین)، تهران: وزارت امور خارجه، مرکز چاپ و انتشارات.
  • ‏امیرکبیری، علیرضا (1380)، مدیریت استراتژیک، نگاه‏ دانش‏.
  • ‏بوزان، باری (1378)، مردم، دولت‌ها، هراس، پژوهشکده مطالعات راهبردی.
  • ‏پارساییان، علی و اعرابی، سید محمد (1394)، مدیریت استراتژیک، دفتر پژوهش‌های فرهنگی.
  • ‏جبار رشیدی، علی؛ نقیان فشارکی، مهدی و داداش تبار احمدی، کوروش (1392)، ارائه الگویی برای دفاع سایبری در آستانه حمله مبتنی بر پردازش رویدادهای پیچیده، ارائه‎شده در ششمین همایش فرامنطقه‏ای پیشرفت‌های نوین در علوم مهندسی.
  • خلیلی شورینی، سیاوش (1391)، روش‌های پژوهش آمیخته، تهران: مؤسسه آموزشی یادواره کتاب، چاپ دوم.
  • دهخدا، علی‌اکبر (1377)، لغت‌نامه دهخدا، (ج 14)، تهران: مؤسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران.
  • رامک، مهراب؛ امیرلی، حسین؛ قربانی، ولی‌الله؛ حقی، مجید؛ کاظمی، موسی؛ رمضان یارندی، محسن؛ اسماعیلی، علی؛ یزدانی، سعید و ملائی، علی (1395)، طراحی نظام دفاع سایبری کشور و تدوین راهبردهای آن، رساله گروهی، دانشگاه عالی دفع ملی، دانشکده امنیت.
  • ‏شرکت اندیشه پردازان شریف (1385)، الزامات جنگ‌های نوین در فضای سایبر (مجازی)، مؤسسه آموزشی و تحقیقاتی صنایع دفاعی، مرکز آینده‌پژوهی علوم و فناوری دفاعی.
  • شمس، فریدون (1383)، مفاهیم پایه معماری سازمانی، ماهنامه توسعه و کاربری فناوری ارتباطات و اطلاعات (تکفا)، سال دوم، شماره 3.
  • معین، محمد (1382)، فرهنگ معین، تهران: انتشارات امیرکبیر.
  • موسوی الخمینی، سید روح‌الله (1389)، صحیفه امام، ج 16 و 21، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره).
  • قاضی نوری، سید سپهر و قاضی نوری، سید سروش (1387)، استخراج راهکارهای اصلاح نظام ملی نوآوری ایران با تکیه بر مطالعه تطبیقی کشورهای منتخب، سیاست علم و فناوری، 1(1)، 64.
  • ‏گروه ‌پدافند ‌غیرعامل ‌وزارت ‌دفاع (1387)، تهدیدات شبکه‌ای، تهران: وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح، مؤسسه آموزشی و پژوهشی صنایع دفاعی، مرکز آینده‌پژوهی علوم و فناوری دفاعی.
  • ‏مرآتی (2009)، تدوین روش توسعه چارچوب‌های معماری سازمان‌های دفاعی، مجله سیاست دفاعی، 20(79).
  • ‏مرآتی، احسان (1391)، تدوین روش توسعه چارچوب‌های معماری سازمان‌های دفاعی، سیاست دفاعی، 3(20)، 60–33.
  • مؤسسه آموزشی و تحقیقاتی صنایع دفاع (1390)، راهبردهای امنیت فضای سایبری در سه کشور انگلستان، آلمان و آمریکا، مؤسسه آموزشی و تحقیقاتی صنایع دفاع.
  • ‏نادری خورشیدی، علی‌رضا؛ فقیه‌علی‌آبادی، هادی و میرعباسی، رمضان (1391)، معماری سازمانی زمینه‌ساز استقرار و توسعه­ معماری اطلاعات در دستگاه‌های دفاعی و اجرایی کشور، سیاست دفاعی، 3(20)، 96–61.