بررسی روندهای تأثیرگذاری شبکه‌های اجتماعی بر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش آموخته دکتری تهدیدات امنیت ملی، دانشکده امنیت ملی، دانشگاه عالی دفاع ملی، تهران، ایران

2 دکتری مدیریت استراتژیک فرهنگی ، دانشگاه جامع امام حسین(ع)، تهران، ایران

چکیده

این مقاله که برگرفته از مطالعه گروهی است نشان می‌دهد، عوامل زیادی بر توانمندی دولت‌ها جهت دستیابی به اهداف امنیت ملی تأثیر می‌گذارد و معادله امنیت ملی دولت‌ها ایستا نیست، بلکه در طی زمان دچار دگرگونی می‌شوند. درواقع همچنان که در عصر اطلاعات پیش می‌رویم، اهمیت عناصر نامحسوس و ذهنی قدرت همانند دانش نسبت به اهمیت عوامل محسوس و سنتی قدرت، به‌گونه‌ای قابل توجه در حال افزایش هستند. به این منظور بررسی روندها و آثار شبکه‌های اجتماعی مجازی بر امنیت ملی مورد توجه قرار گرفته است. این پژوهش با روش ترکیبی و توزیع پرسشنامه میان خبرگان حوزه فضای مجازی و امنیت ملی به این امر رسیده است که روند تأثیرگذاری شبکه‌های اجتماعی بر امنیت ملی در حال حاضر منفی و تهدیدآفرین است و روند استفاده مردم از شبکه‌های اجتماعی موجب افزایش شکاف میان حاکمیت و جامعه، کاهش نظارت و کنترل حاکمیت بر فعالیت‌های اقتصادی و اثرگذاری بر سبک زندگی و فرهنگ خواهد شد. در انتها به‎منظور مدیریت شرایط پیش‎رو راهبردهایی پیشنهاد می‌گردد.

کلیدواژه‌ها


  • آلبرتس، دیوید و پاپ، دانیل (1385)، گزیده‌ای از عصر اطلاعات: الزامات امنیت ملی در عصر اطلاعات، تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
  • باستانی، سوسن؛ کمالی، افسانه و صالحی، مریم (1386)، سرمایه اجتماعی شبکه و اعتماد متقابل بین شخصی، فصلنامه دانشکده ادبیات و علوم انسانی، شماره 61.
  • بوزان، باری (1383)، مردم، دولت‌ها و هراس، ترجمه: پژوهشکده مطالعات راهبردی، تهران: انتشارات پژوهشکده مطالعات راهبردی.
  • ترجمه حسین سلیمی، تهران: گام نو.
  • داوسن، مایکل و جان بلامی فاستر (1379)، سرمایه‌داری مجازی و اقتصاد سیاسی بزرگراه اطلاعاتی، ترجمه مهران مهاجر، خسرو پارسا (گردآورنده)، جامعه انفورماتیک و سرمایه‌داری، تهران: آگاه.
  • دیلم صالحی، بهروز (1393)، تحول مفهوم شهروندی در فرایند جهانی‌شدن، فصلنامه علوم سیاسی،. دوره 10، شماره 29، زمستان.
  • دیوتیاک، در دریان؛ ریچارد، جیمز (1380)، نظریه انتقادی، پست‌مدرنیسم، نظریه مجازی در روابط بین‌الملل.
  • سلیمانی‌پور، روح‌الله (1389)، شبکه‌های اجتماعی؛ فرصت‌ها و تهدیدها، ره‌آورد نور، تابستان، شماره 31
  • عبدالله خانی، علی (1383)، نظریه‌های امنیت مقدمه‌ای بر طرح‌ریزی دکترین امنیت ملی، تهران: انتشارات مؤسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین‌الملل ابرار معاصر تهران.
  • علیمرادی، مصطفی (1389)، سیر تطور شبکه‌های اجتماعی؛ نگاهی به آغاز و انجام شبکه‌های اجتماعی، ره‌آورد نور، تابستان، شماره 31.
  • قاضی‌زاده، علیرضا (1390)، تأثیر جامعه شبکه‌ای بر فعالیت سازمان‌های اطلاعاتی، فصلنامه مطالعات راهبردی، شماره 53، پاییز.
  • قوام، عبدالعلی (1382)، جهانی‌شدن و جهان سوم، تهران: انتشارات دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی.
  • کاستلز، م (1380)، عصر اطلاعات: ظهور جامعه شبکه‌ای؛ اقتصاد، جامعه و فرهنگ، ترجمه ا. ع. پایا، تهران: انتشارات طرح نو.
  • کاستلز، مانوئل (1385)، عصر اطلاعات: اقتصاد، جامعه و فرهنگ، جلد 1، ظهور جامعه شبکه‌ای، ترجمه: احد علیقلیان، افشین خاکباز، حسن چاوشیان، ویراسته‌ علی پایا، تهران: طرح نو، چاپ پنجم.
  • کاوسی، اسماعیل و کاظمی، حسنا (1392)، بررسی تأثیرات شبکه‌های اجتماعی بر (تحکیم) سرمایه اجتماعی، روابط عمومی، اردیبهشت، شماره 86.
  • ماندل، رابرت (1377)، چهره متغیر امنیت ملی، ترجمه پژوهشکده مطالعات راهبردی، تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
  • متقی، ابراهیم (1396)، مصاحبه اختصاصی نگارنده، دانشگاه عالی دفاع ملی.
  • مساح، محمدرضا (1382)، بررسی نظری تأثیر ظهور جامعه اطلاعاتی بر حاکمیت دولت، دانشگاه شهید بهشتی، دانشکده اقتصاد و علوم سیاسی، مقطع کارشناسی ارشد.
  • مورگنتا، ه. ج (1389)، سیاست میان ملت‌ها؛ تلاش در راه قدرت و صلح، ح. مشیرزاده، تهران: مؤسسه چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه.
  • ولوی، محمدرضا (1394)، شبکه‌های اجتماعی مجازی؛ فرصت‌ها و تهدیدات و ارائه الگوی مناسب، مطالعه گروهی، دانشگاه عالی دفاع ملی.