تبیین نقش شبکه ملی اطلاعات در مدیریت فرصت‌ها و تهدیدهای فضای مجازی کشور

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجو دکتری امنیت فضای سایبر، دانشکده امنیت ملی، دانشگاه عالی دفاع ملی، تهران، ایران

2 دکتری امنیت فضای سایبر، دانشکده امنیت ملی، دانشگاه عالی دفاع ملی، تهران، ایران

3 دکتری مهندسی الکترونیک، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

چکیده

شبکه ملی اطلاعات به‌منظور کاهش وابستگی به شبکه جهانی اینترنت و ارائه خدمات مناسب، امن و ارزان در فضای مجازی طرح‌ریزی ‌شده است. این شبکه، دارای فرصت‌های فراوانی ازجمله تسریع در عرضه محتوا، اطلاعات و دانش، تسهیل و فراگیری خدمات الکترونیکی، کاهش هزینه‌ها، افزایش سلامت اداری، ایجاد و استفاده از موتور جستجو، شبکه‌های اجتماعی، رایانش ابری بومی و... می‌باشد. ایجاد و ارتقاء شبکه ملی اطلاعات منجر به امنیت اطلاعات، کاربران، حفظ حریم خصوصی و قطع وابستگی به کشورهای بیگانه می‌گردد؛ اما در کنار تمام مزایای مذکور، این شبکه دارای تهدیدهای متعددی است که در صورت عدم توجه به آن، علاوه بر اینکه امنیت اطلاعات و کاربران را دچار چالش می‌کند، منجر به هدررفت هزینه‌ها و درنهایت تضعیف امنیت ملی خواهد شد. تأمین امنیت فضای سایبر به‌منظور حفاظت از سرمایه‌های سایبری و صیانت از منافع ملی در راستای امنیت ملی کشور از دغدغه‌های مهم حاکمیت است، این امر مهم محقق نمی‌گردد مگر با مدیریت فرصت‌ها و تهدیدهای فضای مجازی از طریق شبکه ملی اطلاعات. تحقیق حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت و روش گردآوری داده‌ها، توصیفی است. در این تحقیق با استفاده از روش کتابخانه‌ای نسبت به جمع‌آوری داده‌ها و دسته‌بندی آن‌ها اقدام شده و از طریق پرسشنامه محقق‎ساخته و جامعه آماری با حجم نمونه برابر فرمول کوکران 96 نفر محاسبه و اطلاعات جمع‌آوری شده و مورد ارزیابی قرار گرفته است. با استفاده از نرم‌افزارهای تحلیل داده، لیزرل و SPSS روایی و پایایی به تصویب رسیده و نتایج حاکی از آن است که میانگین فرصت‌های فضای مجازی با بار عاملی 45/88 و میانگین تهدیدهای فضای مجازی با بار عاملی 89/87 از طریق شبکه ملی قابل مدیریت است و درنهایت پیشنهادهای کاربردی در پایان ارائه ‌شده است.

کلیدواژه‌ها


  • امام خامنه‌ای (مدظله‌العالی)، پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله‌العظمی سید علی خامنه‌ای (مدظله‌العالی) به آدرس: www.khamenei.ir
  • بالایی حمید و اسماعیلی، محسن (1392)، الگوی راهبردی تأمین امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران در قوانین برنامه‌‌ توسعه اقتصادی، سیاسی، فرهنگی، فصلنامه پژوهش‌‌های راهبردی سیاست، سال دوم، شماره پنجم.
  • حسن‎بیگی، ابراهیم (1390)، مدیریت راهبردی، تهران: انتشارات سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی (سمت).
  • ریاضی، عبدالمجید و ولیزاده، بهنام (1388)، شبکه ملی اینترنت: طرح تدوین جامعه فناوری اطلاعات کشور، تهران: انتشارات نیک‌پی.
  • سایت دولت آمریکا و اروپا (1396)، به آدرس‌های https://www.gov.uk و https://www.enisa.europa.eu
  • سند افتا (1386)، امنیت فضای تبادل اطلاعات کشور، معاونت فناوری اطلاعات ریاست جمهوری، دفتر امور زیربنایی فناوری اطلاعات.
  • عجاج، نویهض و شیخی، حمیدرضا (مترجم) (1394)، پروتکل‌های دانشوران صهیون: برنامه عمل صهیونیسم جهانی، ناشر: بنیاد پژوهش‌های آستان قدس رضوی، چاپ هفتم.
  • قرآن کریم، بقره 194
  • کرمی، جهانگیر (بهار 1380)، «تأثیر محیط امنیّتی منطقه‌ای بر سیاست‌های دفاعی دولت‌ها»، مجله سیاست دفاعی، شماره 34.
  • ماندل، رابرت (1378)، چهره متغیر امنیت ملی، ترجمه پژوهشکده مطالعات راهبردی، تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
  • مرادحاصل، نیلوفر (1391)، مجری پروژه تحقیقاتی. بازنگری مفاهیم شبکه ملی اطلاعات، مرکز تحقیقات مخابرات ایران، تهران.
  • مرکز ملی فضای مجازی (الف 1396)، شبکه ملی اطلاعات، سایت Majazi.ir
  • مرکز ملی فضای مجازی (ب 1396)، تاریخچه شبکه ملی اطلاعات، سایت Majazi.ir
  • میررفیع، سید علی (1394)، راهبردهای پدافند غیرعامل زیرساخت‌های ارتباطی شبکه ملی اطلاعات کشور در برابر تهدیدات سایبری، رساله دکتری، دانشگاه عالی دفاع ملی.
  • نامداریان، لیلا (1396)، ارائه الگویی برای تقویت اثرات اقتصادی شبکه ملی اطلاعات، نشریه پردازش و مدیریت اطلاعات، شماره 1.
  • نصری، قدیر (1392)، امنیت جامعه‌ای به‌مثابه هسته حیاتی امنیت ملی پایدار، فصلنامه امنیت پژوهی، سال دوازدهم شماره 43.
  • واحدی، مرتضی و صنیعی، محمدحسین (1392)، امنیت ملی در فضای سایبر، پژوهشکده امنیت ملی و مطالعات راهبردی، دانشگاه عالی دفاع ملی.