فرایند مدیریت راهبردی تنگناهای امنیتی ایران و ترکیه با تأکید بر منافع ملی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش‌آموخته دوره دکتری امنیت ملی دانشگاه عالی دفاع ملی (نویسنده مسئول)

2 استادیار دانشگاه اطلاعات و امنیت ملی

3 رئیس دانشکده امنیت ملی دانشگاه عالی دفاع ملی

چکیده

این پژوهش که برگرفته از رساله دکتری است نشان می‌دهد، ایران و ترکیه دو کشور اسلامی همسایه و مهم در منطقه، هم‌زمان دارای زمینه‌های رقابتی هستند. عوامل و متغیرهای زیادی در رقابت‌های امنیتی شکل گرفته میان ایران و ترکیه و تنگنای امنیتی ایجاد شده نقش دارند که می‌توان به عوامل و انگیزه‌های سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و ژئوپلیتیکی اشاره کرد. نظریات امنیتی نیز نشان می‌دهند کشورها در شرایط تنگنای امنیتی به صورت منطقی قادر به یافتن راه‌حل برای مقابله با عوارض ایجاد شده توسط سوءتفاهم‌ها و بی‌اعتمادی و کاهش عدم اطمینان نیستند و صرفاً با تکیه بر سطوحی که در آن با یکدیگر همکاری می‌کنند می‌توانند به وضعیت مدیریت برسند.
این پژوهش با روش آمیخته و تکیه بر نظرات خبرگان و تحلیل مضمون آن به دنبال آن است تا ضمن تبیین تنگناها و معمای امنیتی بین دو کشور و حفظ و ارتقاء روابط و همکاری‌ها، فرایندی برای مدیریت راهبردی تنگناهای امنیتی میان دو کشور مبتنی بر منافع ملی پیشنهاد نماید. نهایتاً مشخص گردید فرایند مذکور بایستی شامل شناخت و تبیین تنگنای امنیتی، یافتن جایگاه نقاط تنگناهای امنیتی در سیاست امنیتی و سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران و ترکیه و به صورت کلان در محیط امنیتی دو کشور و منطقه، مشخص نمودن نقاط اشتراک، افتراق و عوامل کلیدی در هر یک از تنگناهای امنیتی میان ایران و ترکیه، احصاء دقیق منافع ملی جمهوری اسلامی در تنگناهای امنیتی با ترکیه و تصمیم‌گیری و مشخص نمودن راه­کارهای مدیریت تنگناهای امنیتی باشد.

کلیدواژه‌ها


منابع:

  • بوزان، باری، (1378)، مردم، دولت و هراس، ترجمه پژوهشکده مطالعات راهبردی، تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
  • لک­زایی، نجف، (1389)، ابعاد امنیت در اندیشه و آراء امام خمینی (ره)، فصلنامه مطالعات راهبردی شماره 49.
  • عصاریان­نژاد، حسین، (1384)، قرآن و امنیت سیاسی، ماهنامه دانشگاه عالی دفاع ملی، شماره 65.
  • ماندل، رابرت، (1377)، چهره متغیر امنیت ملی، ترجمه پژوهشکده راهبردی. تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
  • عبداله­خانی، علی، (1389)، نظریه‌های امنیت، تهران: مقدمه‌ای بر طرح‌ریزی دکترین امنیت ملی، مؤسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین‌المللی ابرار معاصر.
  • قالیباف، محمدباقر؛ سیدمحمد یعقوبی؛ محمودی، ابوالقاسم، (1393)، تبیین ژئوپلیتیکی سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در منطقه خلیج‌فارس مبتنی بر انرژی‌های فسیلی، فصلنامه ژئوپلیتیک، سال 10، شماره 3.
  • یزدانی، عنایت‌الله؛ تویسرکانی، مجتبی، مرادی، سوسن، (1386)، تبیین ژئوپلیتیکی رقابت قدرت مطالعه موردی: اوراسیای مرکزی در بازی بزرگ جدید، فصلنامه ژئوپلیتیک، سال 3، شماره 3.
  • حافظ­نیا، محمدرضا؛ شمس دولت‌آبادی، سیدمحمودرضا، (1388)، علایق ژئوپلیتیک و راهبرد ملی، مطالعه موردی: ایران نسبت به آسیای مرکزی، فصلنامه مطالعات دفاعی استراتژیک، سال 10، شماره 36.
  • سیمبر، رضا، (1385)، ژئوپلیتیک و مذهب در نظام بین‌الملل: راهبردها و تحولات، فصلنامه ژئوپلیتیک، سال 2، شماره 3 و 4.
  • Lamb, Robert, Boyden (1984) Competitive strategic management, Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall.
  • Ehlers, t.m.b & Lazenby K.J.A (2004). Strategic management south Africa concepts and cases. Pretoria: van schik.
  • Samuel C. Certo J Paul Peter. (1990), Strategic Management A focus on process, Singapore.
  • Hertz, John (1990). “Idealist Internationalism and the Security Dilemma”, World politics, Vol.2, No.2
  • Duffield, Mark (2010). The Global Life-Chance Divide. Security Dialogue vol. 41, no. 1, February
  • Stockton, Nicholas (1998). ‘In Defence of Humanitarianism’, Disasters 22(4): 352–360.
  • Macrae, Joanna & Nicholas Leader (2000). ‘Shifting Sands: The Search for “Coherence” Between Political and Humanitarian Responses to Complex Emergencies’, Humanitarian Policy Group Report 8. London: Overseas Development Institute.
  • Fox, Fionna (1999). ‘The Politicisation of Humanitarian Aid: A Discussion Paper for Caritas Europa – November (1999). London: CAFOD.
  • Sida, Lewis (2005). Challenges to Humanitarian Space: A Review of Humanitarian Issues Related to the UN Integrated Mission in Liberia and to the Relationship Between Humanitarian and Military Actors in Liberia. Liberia: Monitoring and Steering Group.
  • Bradbury, Mark (1998). ‘Normalising the Crisis in Africa’, Disasters 22(4): 328–338.
  • Hynek, Nik and D. Chandler (2013). No emancipatory alternative, no critical security studies, Critical Studies on Security, Vol. 1, No. 1
  • Jervis, Robert (1978). Cooperation under the security dilemma. World politics. Volume 30. Issue 2.
  • Buzan, Barry and Waver, Ole (2003) Regions and Powers The Structure of International Security, New York: Cambridge University Press