طراحی نظام آینده‌پژوهی امنیت وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش‌آموخته دوره دکتری امنیت ملی دانشگاه عالی دفاع ملی، (نویسنده مسئول)

2 استادیار دانشگاه علوم انتظامی

چکیده

غافلگیری امنیتی بخش دفاعی ناشی از تهدیدات دشمن و همچنین رفتارهای پرخطر امنیتی ودجا و شبکه همکاران آن، مسئله اصلی این پژوهش است. هدف این پژوهش ارائه نظامی برای آینده‌پژوهی وزارت دفاع برای رفع این مسئله است. ضعف در این خصوص موجب تداوم غافلگیری و بروز خسارت‌های امنیتی از جمله ترور، افشاء اطلاعات، خرابکاری و غیره است.
به منظور دستیابی به نظام مورد نظر مجموعاً 63 نظام مختلف از جمله آینده‌پژوهی و نظام‌های رایج در مباحث حقوقی و همچنین مدیریتی از میان ادبیات علمی مرتبط مورد بررسی قرار گرفت و مبتنی بر آن و همچنین مباحث امنیت در حوزه وزارت دفاع، چارچوب و الگوی مفهومی پژوهش استخراج شد. سپس از طریق انجام مصاحبه نیمه‌باز با 26 نفر از متخصصین، نتایج مورد سنجش قرار گرفت. افراد به روش غیرتصادفی، هدفمند و سهمیه‌ای انتخاب شدند. اظهارات افراد پس از اشباع نظری، تحلیل مضمون شد و 61 گزاره اصلاحی در قالب 10 مضمون فراگیر، 32 مضمون سازمان دهنده و 128 مضمون پایه حاصل شد. دستاورد پژوهش، نظامی است که سازوکار تمرکز بر مراجع امنیت و بازیگران محیط امنیتی ودجا و آگاهی از آینده آن‌ها را فراهم می‌آورد. نظام ارائه شده دارای ابعاد ورودی، عملیات، خروجی، محیط و ارکان جهت­ساز و همچنین مؤلفه‌هایی شامل: سازمانی، انسانی، مراجع امنیت، محیط­نگاری، فرآیندها، الزامات عملیات، نتایج، پیامدها، محیط زمینه‌ای و وظیفه‌ای و زیرساختی است که مؤلفه‌های احصاء شده از طریق 35 جزء و 91 مصداق تبیین شده است.

کلیدواژه‌ها


منابع:

  • افتخاری، اصغر، (1392)، امنیت اجتماعی شده رویکرد اسلامی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
  • بی­نام، (1387)، بررسی تطبیقی و ترازیابی در نظام‌های آینده‌پژوهی شش کشور، مؤسسه دانش‌بنیان دانش­پژوهان، تهران: مؤسسه آموزشی و تحقیقاتی صنایع دفاعی.
  • خلیلی­شورینی، سیاوش، (1391)، روش‌های پژوهش آمیخته (با تأکید بر بومی­سازی)، تهران: مؤسسه انتشارات یادواره کتاب.
  • دانایی­فرد، حسن؛ الوانی، سیدمهدی؛ آذر، عادل، (1396)، دو کتاب روش‌شناسی پژوهش کمّی و روش‌شناسی پژوهش کیفی در مدیریت رویکردی جامع، تهران: انتشارات صفّار.
  • دفت، ریچارد، (1385)، تئوری و طراحی سازمان، مترجم: پارساییان و اعرابی؛ تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی.
  • سرمد، زهره؛ بازرگان، عباس؛ حجازی، آمنه، (1382)، روش‌های تحقیق در علوم رفتاری، تهران: مؤسسه انتشارات آگاه.
  • عبداله خانی، علی، (1390). فنون پیش‌بینی. تهران: مؤسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین‌المللی ابرار معاصر، تهران.
  • مهدوی، عبدالمحمد؛ طراح­زادگان، فرخ، (1389)، سنجش اثربخشی و کیفیت سیستم‌های اطلاعاتی، تهران: نظری.
  • احمدوند، علی­محمد؛ میرجعفری، سیداصغر، (1390)، راهبردهای ارتقای امنیت عمومی در جمهوری اسلامی ایران با تمرکز بر شهر تهران، مطالعات دفاعی استراتژیک، شماره 3.
  • پورسعید، فرزاد، (1393)، مفهوم و ماهیت امنیت در جمهوری اسلامی ایران، فصلنامه آفاق امنیت.
  • تسلیمی، محمدسعید؛ عابدی جعفری، حسن؛ فقیهی، ابوالحسن؛ شیخ زاده، محمد، (1390)، تحلیل مضمون و شبکه مضامین روشی ساده و کارآمد برای تبیین الگوهای موجود در داده‌های کیفی، اندیشه مدیریت راهبردی، شماره­های 3 و 4.
  • خان­احمدی، اسماعیل، (1391)، امنیت پایدار در نظام سیاسی اسلام از منظر نهج‌البلاغه، فصلنامه آفاق امنیت، شماره 2.
  • رضایی­منش، بهروز؛ بابایی­مجرد، حسین، (1394)، معناشناسی نظام‌سازی و روش‌شناسی کشف نظام از منابع دینی، فصلنامه قبسات، شماره 2.
  • ره­پیک، سیامک؛ قربان­زاده، محمدباقر، (1390)، مرجع امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران در رویکرد حقوقی، فصلنامه مطالعات دفاعی استراتژیک، شماره 4.
  • طراح­زادگان، فرخ؛ نصیری، محمدرضا؛ قمری، مهدی، (1393)، آینده‌نگاری بر مبنای سناریو (مطالعه موردی ساحفاودجا)، فصلنامه امنیت دفاعی، شماره 2.
  • عبداله­خانی، علی، (1383)، نظریه‌های امنیت، تهران: مؤسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین‌المللی ابرار معاصر تهران.
  • علیدوست، ابوالقاسم، (1395)، ماهیت و چیستی فقه امنیت و فقه امنیتی، زمستان، حکومت اسلامی.
  • فاتح­راد، مهدی؛ جلیلوند، محمدرضا؛ مولایی، محمدمهدی؛ سمیعی، سعید؛ نصرالهی، لیلا، (1392)، مختصات روش‌شناختی فرارشته آینده‌پژوهی به‌مثابه یک فراپاردایم یکپارچه، فصلنامه مطالعات میان رشته‌ای، شماره 4.
  • قربی، سیدمحمدجواد؛ موسوی، سیدصدرالدین، (1393)، بررسی مرجع امنیت در مکتب امنیتی امام خمینی (قدس سره)، فصلنامه پژوهش‌های انقلاب اسلامی، شماره 2.
  • لک­زایی، نجف، (1393)، مطالعات فقهی امنیت، پژوهشنامه علوم سیاسی، شماره 1.
  • حاتمی، امیر، (1396)، برنامه‌ها و رویکردهای چهار ساله وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح ته384-353
  • ران: وزارت دفاع.
  • ساحفاودجا، (1396)، گزارش اقدامات سرویس‌های اطلاعاتی علیه وزارت دفاع، تهران: سازمان حفاظت اطلاعات وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح.
  • مرکز سمتا، (1396)، شبکه همکاران وزارت دفاع، تهران: مرکز سمتا.
  • ودجا، مؤسسه تحقیقاتی صنابع دفاعی، (1396)، گزارش عملکرد وزارت دفاع. تهران: وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح.
  • نظری­زاده، فرهاد؛ فولادی، قاسم، (1392)، نظام­نامه آینده‌پژوهی وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح، تهران: مؤسسه آموزشی و تحقیقاتی صنایع دفاعی.